Ik las een artikel over het pestmasker, over die vreemde snavel gevuld met kruiden. Zelfs na al mijn onderzoek voor Branden in de hemel en Jeanne blijf ik verbaasd over wat ik nog niet wist. Het fascineert me hoe geschiedenis altijd nieuwe deuren opent, zelfs wanneer je denkt dat je het verhaal al kent.
Maar terwijl ik las, bleef één vraag in mijn hoofd rondzingen: Waarom noemden ze die ziekte eigenlijk de pest? En waarom gebruiken we datzelfde woord vandaag voor iets heel anders? Pesten. Gepest worden.
Mijn brein maakt dan bokkensprongen. Ik lees iets, ik hoor iets, en ineens begint het te denderen. Dan moet ik spitten, graven, zoeken naar de laag onder de laag. Want woorden dragen herinneringen. De pest was niet zomaar een ziekte. Het was een schaduw die over dorpen en steden viel, een angst die mensen uit elkaar dreef, een onzichtbare vijand die machteloosheid achterliet. En misschien is dat precies waarom het woord nog steeds dezelfde snaar raakt. Pesten is ook een besmetting. Een sociale ziekte. Iets wat je klein maakt, kwetsbaar, bedreigd. Een echo van eeuwen geleden.
In Branden in de hemel ga ik in dialoog met Jeanne. Niet als historica, maar als vrouw. Als iemand die probeert te begrijpen hoe zij omging met de pest, en hoe ik me voelde tijdens de hele Covid‑periode. Twee tijden die niets met elkaar te maken lijken te hebben, en toch dezelfde patronen tonen.
Wat er uit mijn klavier vloeide tijdens die nachtelijke schrijfescapades was iets wat ik nooit had verwacht. Een gesprek dat niet alleen over ziekte ging, maar over angst, macht, menselijkheid. Over hoe een samenleving reageert wanneer het onzichtbare plots alles bepaalt.
Het werd een eyeopener. Een besef dat de geschiedenis zich niet herhaalt om ons te straffen, maar om ons iets te leren. Dat dezelfde patronen blijven terugkomen tot we eindelijk het goede doen. Tot we eindelijk begrijpen wat we telkens opnieuw vergeten.
In de woorden van Jeanne vond ik mijn eigen vragen terug. In haar stilte vond ik mijn antwoorden. En in dat gesprek, over eeuwen heen, werd duidelijk dat elke tijd zijn eigen pest kent, zijn eigen angst, zijn eigen zoektocht naar licht.
Afbeelding: L. Marlaux