Ik zag de vraag 'bron?' in de opmerkingen onder een artikel van Marnix Peeters.
Nog niet zo lang geleden kreeg ik dit woord ook telkens cadeau onder wat ik schreef op Facebook. Wanneer ik dan de bron of bronnen vermeldde, soms met tegenzin, kreeg ik te lezen dat andere bronnen de waarheid spraken en ik die moest lezen. Het zou me helpen om terug te keren tot de realiteit. Zucht!
Waarom doen ze dit?
Om mijn opinie te doen wankelen?
Mijn denken?
Soms kreeg zelfs mijn hele zijn een ferme kopstoot.
Want... dat ene woordje werd de bron van vele persoonlijke aanvallen.
En precies dat bracht me hier, naar deze tekst.
Er is een bepaald soort mens dat nooit echt luistert naar wat je schrijft. Ze lezen geen nuance, geen context, geen intentie. Ze lezen enkel tot aan het punt waar ze kunnen vragen: 'Bron?' Alsof dat ene woord hen vrijpleit van elke vorm van denken.
Ik heb ze vaak gezien op sociale media. Mensen die niet zoeken naar inzicht, maar naar controle. Die niet vragen om een bron om iets beter te begrijpen, maar om het gesprek te stoppen. Ze verschuilen zich achter links, artikels, studies die ze zelf amper gelezen hebben.
Wie zijn ze?
Het zijn mensen die zich ongemakkelijk voelen bij nuance. Bij twijfel. Bij iemand die zelf nadenkt.
Ze hebben houvast nodig, een externe autoriteit die hen vertelt wat waar is: onderwijs, wetenschap, geloof, ...
Dit doen ze, volgens mij, niet omdat ze nieuwsgierig zijn. Ze doen dit omdat hun overtuigingen, de 'bronnen' waar ze altijd in hebben geloofd, gaan wankelen.
Zie het als een flipperkast waar iemand een ferme duw tegen geeft, waar het balletje alle kanten opschiet en er ineens vier letters gaan flikkeren: T I L T.
Natuurlijk vraagt niet iedereen die naar een bron informeert dit uit slechte bedoelingen. Soms is het een eerlijke vraag. Maar ik heb vaak ervaren dat de vraag 'bron?' niet bedoeld was om iets beter te begrijpen, maar om het gesprek onmiddellijk in diskrediet te brengen.
Wat drijft hen?
Vaak is het geen kwaadheid, maar onzekerheid. De angst om zelf te moeten nadenken en hun 'oordeel' te herzien. De angst om te moeten erkennen dat de wereld complexer is dan één link, één artikel, één bron.
En dan stel ik me de vraag: Is het gewoon trollengedrag of is het een vervanging voor kritisch denken?
'Bron?' kan een gesprek verrijken, maar ze mag het denken niet vervangen.
Sociale media geven mensen die de vraag 'bron?' gebruiken een podium. Daarom schrijf ik steeds minder op Facebook. De discussies zijn energievretend. Ik plaats liever mijn woorden waar ze gelezen worden door mensen die wel willen begrijpen. Ik schrijf voor diegenen bij wie nuance geen bedreiging is, maar een uitnodiging. Dit is de plek voor mijn woorden, mijn hersenspinsels, waar ik hardop mag denken, twijfelen, onderzoeken, zonder dat iemand met een opgeheven vingertje vraagt om een bron die hun overtuiging sust.
Sommige gesprekken verdienen stilte. Andere verdienen diepgang. Maar de mooiste gesprekken beginnen altijd bij mensen die niet vragen: 'Bron?' maar: 'Vertel'.